Serge Halimi: Ελεύθερη αγορά ή οικολογία! | Επικύρωση η απόρριψη στην πράξη του οικολογικά καταστροφικού «ελεύθερου εμπορίου»? (συμφωνίες EU - Mercosur, CETA, DCETA/ Aleca)

Επιμέλεια: Βάλια Καϊμάκη

 Του Serge Halimi*

Κερδίζοντας το 10% των εδρών του Ευρωκοινοβουλίου στις πρόσφατες εκλογές, οι Οικολόγοι ξανάφεραν στην επιφάνεια μια παλιά διαμάχη για την πολιτική τοποθέτηση του κινήματός τους. Κλίνει πιο πολύ προς τα αριστερά, όπως δείχνει η πλειονότητα των συμμαχιών που έχει κάνει μέχρι σήμερα, ή είναι μάλλον φιλελεύθερο, όπως δείχνουν ταυτόχρονα η συμμαχία του Εμανουέλ Μακρόν με πολλούς πρώην οικολόγους ηγέτες (Ντανιέλ Κον - Μπεντίτ, Πασκάλ Κανφάν, Πασκάλ Ντιράν) και κάποιοι συνασπισμοί που, στη Γερμανία, συμπεριλαμβάνουν και τη Δεξιά και τους Πράσινους;

Γιώργος Μπάλιας: Η κλιματική αλλαγή είναι παρούσα (αν και όχι στο πρόγραμμα της ΝΔ)

Λόγω μη συμφωνίας, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναβλήθηκε η απόφαση για τη χρηματοδότηση μέτρων μετριασμού και προσαρμογής

Η διακυβερνητική επιτροπή για την κλιματική αλλαγή (IPCC), η οποία εξέδωσε τον Οκτώβριο του 2018 ειδική έκθεση σχετικά με τις επιπτώσεις της υπερθέρμανσης του πλανήτη, τόνισε ότι, αν δεν επισπευστεί άμεσα η ανάληψη δράσης για το κλίμα σε διεθνές επίπεδο, η παγκόσμια μέση αύξηση της θερμοκρασίας θα μπορούσε να φτάσει τους 20C σύντομα, μετά το 2060, και να εξακολουθήσει να αυξάνεται στη συνέχεια. Όμως η κλιματική αλλαγή είναι ήδη παρούσα και είναι ορατή. Η αύξηση της συχνότητας και της έντασης των ακραίων καιρικών φαινομένων, η άνοδος της στάθμης των θαλασσών, η πρόκληση ασθενειών στον άνθρωπο, είναι μερικές από τις επιπτώσεις που είναι ήδη παρούσες και που προσδίδουν στο πρόβλημα έναν εξαιρετικά επείγοντα χαρακτήρα.

Εν όψει των παραπάνω κοινών διαπιστώσεων και δεδομένης της μεγάλης ανησυχίας την οποία εκφράζουν οι ευρωπαίοι πολίτες στη συντριπτική τους πλειοψηφία (77% σύμφωνα με το ευρωβαρόμετρο), θα ήταν αναμενόμενο το ευρωπαϊκό πολιτικό σύστημα να ανταποκριθεί στις ευθύνες που του αναλογούν και να αναλάβει δράση χωρίς καμία καθυστέρηση. Δυστυχώς όμως συνεχίζει να μη στέκεται στο ύψος των κρίσιμων περιστάσεων -στην ουσία αδιαφορεί- όπως φάνηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 20 και 21 Ιουνίου 2019.

Ένα από τα βασικά θέματά του ήταν η Νέα Στρατηγική Ατζέντα 2019-2024, της οποίας βασικός πυλώνας είναι η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Στο πρώτο κείμενο που κατέθεσε ο πρόεδρος Ντόναλντ Τουσκ γινόταν σαφής αναφορά στο στόχο της ΕΕ για μηδενικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου μέχρι το 2050 (η λεγόμενη κλιματική ουδετερότητα). Το στόχο αυτό τον υποστήριξαν αρκετές χώρες με προεξάρχουσες τη Γαλλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία και την Ελλάδα (οι οποίες είχαν ήδη δεσμευτεί σε αυτό την περασμένη εβδομάδα στη Μάλτα (Διακήρυξη της Βαλέτας). Στη συνέχεια προστέθηκαν, η Γερμανία, η Ιταλία, η Μ. Βρετανία και άλλες μικρότερες χώρες. Ωστόσο, το παραπάνω κείμενο της προεδρίας δεν έγινε, τελικά, αποδεκτό από όλους καθώς η Πολωνία, η Τσεχία, η Λετονία και η Ουγγαρία προέβαλαν αντιρρήσεις οι οποίες δεν κάμφθηκαν παρά τις πιέσεις που ασκήθηκαν -απούσα, δυστυχώς, από την προσπάθεια να μεταπειστούν οι εν λόγω χώρες ήταν η Άνγκελα Μέρκελ.

Ακόμα μια διαφορά Δεξιάς – Αριστεράς

Ένα ακόμα "Μανιφέστο για τον Εκδημοκρατισμό της Ευρώπης" που αξίζει την προσοχή μας και ίσως την υπογραφή μας

(Συνέχεια της προηγούμενης ανάρτησης "Πόσο είναι εφικτό μια άλλη Ευρώπη, άρθρα και πολλά, πάρα πολλά ΜΑΝΙΦΕΣΤΑ | Τροφή για σκέψη" παρουσιάζουμε ένα "Μανιφέστο για τον Εκδημοκρατισμό της Ευρώπης" που αξίζει την προσοχή μας και ίσως την υπογραφή μας)

Manifsto for the democratization of Europe

Την πρωτοβουλία για την κατάθεση του Μανιφέστου την είχε ο Τομά Πικετί μαζί με μια ομάδα διανοουμένων και ακαδημαϊκών. 

Μεταξύ αυτών είναι από την Ελλάδα η κα. Ιφιγένεια Καμτσίδου, δικηγόρος, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Δημόσιας Διοίκησης και Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Το Μανιφέστο που παρουσιάζεται λεπτομερώς σε ένα κείμενο 50 σελίδων δημοσιεύτηκε στις 9 Δεκεμβρίου 2018.

Διαβάστε την εισαγωγή του Μανιφέστου στη γλώσσα μας ΕΔΩ 

Αν θέλετε να προσυπογράψετε το Μανιφέστο ΕΔΩ

Η ιστοσελίδα του Μανιφέστου ΕΔΩ.

State of Power 2016

Μια εξαιρετική έκδοση | Κλικάρετε ΕΔΩ ΕΔΩ

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: «TTIP: Οι επιπτώσεις στην Ελληνική δημοκρατία, στην οικονομία, στην κοινωνία» | Ορισμένα από τα βασικά συμπεράσματα | ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: Σάββατο 17 Σεπτεμβρίου 2016, 11:00, στη Θεσσαλονίκη

Κλικάρετε ΕΔΩ για περισσότερες πληροφορίες

Νέα πολιτική κίνηση στο ευρωκοινοβούλιο για ένα new deal στην Ευρώπη | Ευρωβουλευτές της Αριστεράς, των Σοσιαλιστών και των Πρασίνων προχώρησαν στη συγκρότηση της νέας πολιτικής κίνησης «Προοδευτική ομάδα» (Progressive Caucus)

[Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο | Συνεργασία για να αυξηθεί το κομμάτι της πίτας από το πράσινο και αριστερότερα]

Νέα πολιτική κίνηση στο ευρωκοινοβούλιο για ένα new deal στην Ευρώπη

Ευρωβουλευτές της Αριστεράς, των Σοσιαλιστών και των Πρασίνων προχώρησαν στη συγκρότηση της νέας πολιτικής κίνησης «Προοδευτική ομάδα» (Progressive Caucus) μέσα στο Ευρωκοινοβούλιο, στην οποία συμμετέχουν οι ευρωβουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ Στέλιος Κούλογλου και Δημήτρης Παπαδημούλης, αντιπρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου.

Σύμφωνα με το κείμενο της διακήρυξης, το οποίο θα δοθεί αυτές τις μέρες στη δημοσιότητα, οι ευρωβουλευτές «πεπεισμένοι ότι ήρθε η ώρα να αλλάξει η νεοφιλελεύθερη, μη βιώσιμη και άδικη Ευρώπη» καλούν όλες τις προοδευτικές δυνάμεις του Ευρωκοινοβουλίου «που στηρίζουν τις αρχές της αλληλεγγύης, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της αειφορίας» να συμμετάσχουν στη διακομματική αυτή προσπάθεια «να ενισχυθούν οι προοδευτικές φωνές στο Ευρωκοινοβούλιο», με στόχο να δημιουργηθεί «ένα νέο ευρωπαϊκό εγχείρημα" με περισσότερη κοινωνική ισορροπία, αλληλεγγύη και δημοκρατική συμμετοχή των λαών.

Στην «Προοδευτική ομάδα» συμμετέχουν επίσης από την ομάδα των Σοσιαλιστών ο Γκιγιόμ Μπαλάς (Γαλλία), ο Εμανουέλ Μορέλ (Γαλλία) και ο Σέρτζιο Κοφεράτι (Iταλία). Από την Ευρωπαϊκή Αριστερά ο Φάμπιο Ντε Μάσι (Γερμανία) και ο Κούρτσιο Μαλτέζε (Ιταλία) και από τους Πράσινους η Έβα Ζολί (Γαλλία) και ο Έρνεστ Ουρτασούν(Ισπανία).

Η πρώτη επίσημη εκδήλωση της «Προοδευτικής ομάδας» έχει προγραμματιστεί για τις 6 Σεπτεμβρίου στο Ευρωκοινοβούλιο και θα είναι μια συζήτηση σε βάθος για τις διατλαντικές εμπορικές συμφωνίες TTIP και CETA ως τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος.

Το κείμενο της διακήρυξης

Η «Προοδευτική ομάδα» είναι ένας χώρος διαλόγου που θα βασίζεται στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης και στην ανοιχτή συζήτηση. Στοχεύει στην ανάλυση των διαφορών και τη δημιουργία δεσμών μεταξύ των προοδευτικών δυνάμεων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και σε ολόκληρη την Ευρώπη. Έχει ιδρυθεί από προοδευτικούς ευρωβουλευτές από διαφορετικές πολιτικές ομάδες και είναι ανοικτή σε όλα τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που στηρίζουν τις αρχές της αλληλεγγύης, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της αειφορίας.
"Σήμερα, η Ευρώπη δεν πληροί τους βασικούς στόχους του εκδημοκρατισμού, της κοινωνικής και οικολογικής προόδου. Αντίθετα, η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι πολιτικές που ακολουθούν τα κράτη μέλη της έχουν μετατραπεί ως επί το πλείστον σε εργαλείο μιας άγριας και επιθετικής παγκοσμιοποίησης που χαρακτηρίζεται από μια ουσιαστική έλλειψη δημοκρατικής συμμετοχής των πολιτών και των λαών της.

Στόχος της «Προοδευτικής ομάδας» είναι να ενισχύσει τις προοδευτικές φωνές στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Εμείς, τα προοδευτικά μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, που προερχόμαστε από διαφορετικές χώρες με διαφορετικά πολιτικά υπόβαθρα, είμαστε πεπεισμένοι ότι ήρθε η ώρα να αλλάξει η νεοφιλελεύθερη, μη βιώσιμη και άδικη Ευρώπη, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, και να δημιουργήσουμε ένα νέο ευρωπαϊκό εγχείρημα που να βασίζεται στην αλληλεγγύη, τη συνεργασία και την οικολογία. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, ωστόσο, είναι περισσότερο από απαραίτητο, να μιλήσουμε, να δούμε τις διαφωνίες μας και τα σημεία στα οποία συγκλίνουμε, προκειμένου να δράσουμε καλύτερα συλλογικά. Σε αυτό το πνεύμα, δύο εργαλεία μπορούν να χρησιμοποιηθούν: η συζήτηση μεταξύ των μελών διαφορετικών πολιτικών ομάδων ώστε να καταλάβουμε τι μας ενώνει και τι μας διαφοροποιεί και η παρέμβαση στο δημόσιο χώρο, όταν οι κοινωνικές και δημοκρατικές αρχές και η περιβαλλοντική δικαιοσύνη απειλούνται στην Ευρώπη"

ΠΗΓΗ TVXS

198 οικονομολόγοι: Ενάντια στη λιτότητα με UNIDOS PODEMOS για την Ισπανία και την Ευρώπη

198 οικονομολόγοι: Ενάντια στη λιτότητα με UNIDOS PODEMOS για την Ισπανία και την Ευρώπη

Παναγόπουλος Αργύρης 22.06.2016 , 01:00 | ΠΗΓΗ ΑΥΓΗ

Ο James Galbraith, ο Thomas Piketty, ο Vicenç Navarro, η Ann Pettifor και άλλοι 194 οικονομολόγοι με κάλεσμά τους στηρίζουν UNIDOS PODEMOS στις εκλογές της Κυριακής εκτιμώντας ότι το οικονομικό του πρόγραμμα θα βάλλει τέλος στη λιτότητα και θα στηρίξει την απασχόληση και την ανάπτυξη στην Ισπανία και την Ευρώπη.

Το κάλεσμα των οικονομολόγων υπέρ του UNIDOS PODEMOS

Βάλτε τέλος στις πολιτικές λιτότητας στην Ισπανία για να ανοίξει μια νέα εποχή στην Ευρώπη

Η διαχείριση της οικονομικής κρίσης είχε καταστροφικές συνέπειες στη χώρα μας και σε όλη την ευρωζώνη. Οι πολιτικές της δημοσιονομικής λιτότητας και της υποτίμησης των μισθών που επιβλήθηκαν κατά τα τελευταία χρόνια δεν έχουν μόνο παρατείνει άσκοπα την ύφεση στην Ευρώπη, αλλά έχουν δημιουργήσει επιπλέον και ένα τεράστιο κοινωνικό χάσμα, το οποίο έχει αυξήσει τις οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες.

Η δημοσιονομική λιτότητα και η υποτίμηση των μισθών μας οδήγησαν σε μια χαμένη δεκαετία. Σήμερα η ευρωζώνη δεν έχει ακόμη ανακτήσει το επίπεδο του κατά κεφαλήν εισοδήματος πριν από την κρίση, και στην Ισπανία ο δείκτης αυτός παραμένει 5% κάτω από τα επίπεδα του 2007. Στη χώρα μας έχει ανακτηθεί μόνο μια από τις κάθε τρεις θέσεις εργασίας που χάθηκαν κατά τη διάρκεια της κρίσης, η εργασιακή ανασφάλεια έχει επιδεινωθεί και το 29% του πληθυσμού βιώνει τον κίνδυνο της φτώχειας ή του κοινωνικού αποκλεισμού.

Περαιτέρω περικοπές στις κοινωνικές δαπάνες και τις δημόσιες επενδύσεις, όπως υπόσχεται η κυβέρνηση του Λαϊκού Κόμματος στις Βρυξέλλες, θα έχουν ένα πολύ υψηλό οικονομική και κοινωνικό κόστος. Η ανάπτυξη θα επιβραδυνθεί, με μια ισχυρή αρνητική επίδραση στη δημιουργία θέσεων εργασίας και θα επιδεινωθεί περαιτέρω η κατάσταση των ατόμων που πλήττονται περισσότερο από την κρίση.

Είναι απαραίτητη μια στροφή στην οικονομική πολιτική: πρέπει να τελειώσουμε με τις πολιτικές της δημοσιονομικής λιτότητας και της υποτίμησης των μισθών για να προωθήσουμε μια έξοδο από την κρίση που δεν θα αφήνει κανέναν πίσω. Είναι απαραίτητο για την Ισπανία αποτελώντας επίσης και μια ευκαιρία για να ανοίξει μια νέα εποχή για την Ευρώπη. 

Υπάρχουν πολλές φωνές που σε διεθνές επίπεδο ζητούν να μετατοπιστεί το κέντρο της δημοσιονομικής πολιτικής στην ευρωζώνη. Ο διοικητής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Κεντρικής καλεί επίμονα τις κυβερνήσεις των χωρών της ευρωζώνη να υιοθετήσουν επεκτατική δημοσιονομική πολιτική, που να συνοδεύει τη νομισματική πολιτική για να αποφευχθεί ο κίνδυνος του αποπληθωρισμού. Ο Οργανισμός για την Οικονομική Συνεργασία και Ανάπτυξη (ΟΟΣΑ) κάλεσε πρόσφατα την Ευρώπη να προχωρήσει σε μια ελαστικοποίηση των στόχων της μείωσης των δημοσίων ελλειμμάτων στην ευρωζώνη για να προωθηθούν προγράμματα δημοσίων δαπανών για να διευκολυνθεί η δημιουργία θέσεων εργασίας και να αντιμετωπιστεί η προτεραιότητα της παραγωγικής δραστηριότητας. Προγράμματα που να προωθούν τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, τις επενδύσεις που χρειάζεται η οικονομία μας για τον εκσυγχρονισμό του παραγωγικού ιστού, όπως και τη μείωση του κόστους στη κοινωνία, που απαιτούν με ξεκάθαρο και ισχυρό τρόπο από τις Βρυξέλλες μια επαναδιαπραγμάτευση του συντελεστή μείωσης του δημοσίου ελλείμματος της χώρας μας. Εκτός από το εφικτό αυτών των στόχων απαιτείται η επόμενη κυβέρνηση της χώρας μας να αναλάβει να προωθήσει μια βαθιά μεταρρύθμιση του Δημοσιονομικού Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης που να εγγυάται την ευελιξία – ελαστικοποίηση στη λειτουργία του οικονομικού κύκλου. Είναι αναγκαίο και δυνατό να αντιστρέψουμε τις περικοπές που έχουν εφαρμοστεί κατά τη διάρκεια αυτών των ετών στους τομείς της Υγείας, της Παιδείας, την εξάρτηση ή την ανανέωση και τη τεχνολογία, για να επανεκκινήσουμε από αυτό το σημείο τη σύγκλιση της Ισπανίας με την Ευρώπη. Μόνο τότε τα οφέλη της οικονομικής ανάπτυξης θα φτάσουν το σύνολο του πληθυσμού και τη μείωση των ανισοτήτων.

Επιπλέον, πρέπει να εξασφαλίσουμε ότι η εργασία που δημιουργείται θα είναι σταθερή και ποιοτική. Για αυτό είναι σημαντικό να καταργηθεί η τελευταία μεταρρύθμιση των εργασιακών, αλλά όχι για να πάει πιο πίσω, αλλά για να τεθεί ένα νέο πιο δημοκρατικό και ισορροπημένο πλαίσιο εργασιακών σχέσεων, που να εξασφαλίσει αξιοπρεπείς μισθούς και να αποθαρρύνουν τη χρήση και την άσκηση χρήση της πρόσκαιρης εργασίας με δόλια συμβόλαια εργασίας. Η ισότητα ανδρών και γυναικών, ιδίως στην αγορά εργασίας, αποτελεί επίσης μια απαραίτητη προϋπόθεση για τη βελτίωση της δημοκρατίας και της ευημερίας μας.

Σε κάθε περίπτωση, μια νέα οικονομική ατζέντα για τη χώρα μας και για την ευρωζώνη δεν μπορεί να αγνοήσει τις τεράστιες προκλήσεις που παρουσιάζονται στον τομέα του περιβάλλοντος. Για να καταστήσουμε δυνατή τη συμβατότητα της ανάπτυξη, της δημιουργίας θέσεων και της βιωσιμότητας απαιτείται η τοποθέτηση προγράμματα δημοσίων επενδύσεων στην υπηρεσία της απαραίτητο διαδικασίας απεγκλωβισμού του βιομηχανικού ιστού μας από τον άνθρακα και η μετάβασή σε ενέργεια που να στηρίζεται στην επάρκεια, την αποδοτικότητα των ακινήτων και τη χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η οποία θα εξασφαλίσει μια εναλλακτική και αξιοπρεπή μορφή απασχόλησης για εκείνους που σήμερα εργάζονται στους τομείς που πλήττονται.

Από την άλλη πλευρά, καταγγέλλουμε τις αποκαλούμενες διμερείς συμφωνίες ελευθέρου εμπορίου και επενδύσεων, όπως τις ΤΤΙΡ, CETA και TISA, τις οποίες διαπραγματεύονται στη πλάτη των πολιτών και που αποτελούν ένα σοβαρό κίνδυνο για τη κυριαρχία των λαών και του περιβάλλοντος θέτοντας τα συμφέροντα των μεγάλων πολυεθνικών εταιριών πάνω από τα εργασιακά δικαιώματα, τους ελέγχους στο περιβάλλον και την υγεία και τη δημοκρατική νομοθεσία των διαφόρων χωρών.

Η Ευρώπη αλλάζει όταν αλλάζουν οι κοινωνίες και οι κυβερνήσεις της. Πιστεύουμε ότι μια αλλαγή κυβέρνησης στην Ισπανία αποτελεί ένα πρώτο και βασικό βήμα, που είναι απαραίτητο για να ξεκινήσει η αλλαγή στην ευρωζώνη. Η αλλαγή της οικονομικής πολιτικής που έχει ανάγκη η Ισπανία είναι η ίδια που έχει ανάγκη η Ευρώπη και αντίστροφα.

Για όλα αυτά στηρίζουμε δημοσίως την προεκλογική υποψηφιότητα του UNIDOS PODEMOS στις επόμενες γενικές εκλογές που να διεξαχθούν στην Ισπανία στις 26 Ιουνίου. Εκτιμούμε ότι το οικονομικό πρόγραμμά του είναι ικανό να συνδυάζει την οικονομική φερεγγυότητα και την αυστηρότητα των σημερινών και αυριανών προκλήσεων. Πιστεύουμε ότι αυτό το πρόγραμμα χρησιμεύει για να θέσει τέλος στις πολιτικές λιτότητας στην Ισπανία και, ως εκ τούτου, για να ανοίξει επίσης μια νέα εποχή στην Ευρώπη.

Υπογράφουν:

Σωτήρης Δημητρίου "Αυτοί που διοικούν την Ευρώπη είναι τυφλά οικονομικά στελέχη"

Συντάκτης: Νόρα Ράλλη - Δημοσιεύτηκε στην ΕΦΣΥΝ ΕΔΩ

Ο Σωτήρης Δημητρίου, ένας από τους σημαντικότερους εν ζωή κοινωνικούς ανθρωπολόγους, δηλώνει πως «το σύστημα είναι έτοιμο να τερματίσει. Το ξέρουν και το κρύβουν επιμελώς. Κοιτάνε πώς θα διασωθούν οι ίδιοι, αλλά δεν κάνουν πίσω».

Με βάση επιστημολογικά, αλλά και πολιτισμικά δεδομένα, εξηγεί τι συμβαίνει με την Ευρώπη και την ελληνική Αριστερά.

• Ποιοι κυβερνούν σήμερα την Ευρώπη;

Μετά τον Αύγουστο του 2008, όταν οι G7 ανακοίνωσαν πως εισερχόμαστε σε περίοδο ύφεσης, αποκρύπτοντας ότι βρισκόμαστε σε χρονιά κρίσης για να μη γίνει πανικός, αυξάνει συνεχώς η σύγχυση και πυκνώνουν παρόμοιες ερωτήσεις. Ποιοι κυβερνούν την Ευρώπη; Γιατί επικρατεί η «κατάσταση εξαίρεσης»;

Ολες οι ενδείξεις επιβεβαιώνουν ότι βιώνουμε την κρισιμότερη καμπή της Ιστορίας της ανθρωπότητας, την αποδόμηση του βιομηχανικού μοντέλου, σε όλο τον πλανήτη. Αυτό αποδεικνύεται από τη συνεχή, μετά το 1990, πτώση του ετήσιου ρυθμού της βιομηχανικής ανάπτυξης, σε συνδυασμό με την κρίση της αγοράς και των τραπεζών, αλλά και από τη διαρκή αύξηση του δημόσιου χρέους των κρατών, η οποία έχει ξεπεράσει τα 200 τρισεκατομμύρια ευρώ.

Η κρίση αυτή δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Είχε προβλεφθεί από τους μαρξιστές, τους περιβαλλοντολόγους και τον K. Polanyi, ο οποίος από το 1940 είχε διατυπώσει ότι οδηγούμαστε σε επίθεση της οικονομίας κατά της κοινωνίας. Αυτό σημαίνει ότι όλοι οι κοινωνικοί τομείς θα λειτουργούν για αύξηση του κέρδους και όχι για την κοινωνία. Πλέον, οι κύριες θέσεις της διακυβέρνησης κατέχονται από οικονομολόγους, υπαλλήλους των Αγορών.

Δύο πρόεδροι της Γερμανίας υπήρξαν υπάλληλοι του ΔΝΤ. Επομένως, αυτοί που διοικούν την Ευρώπη δεν είναι ανίκανοι, αλλά τυφλά οικονομικά στελέχη. Είναι όμως ιδεοληπτικοί γιατί, σύμφωνα με τον Simmel (1900), πάσχουν από την ασθένεια του τζόγου, η οποία πλήττει όλους όσοι αφιερώνονται στη διαχείριση του χρήματος.

• Το πραξικόπημα κατά του Αλιέντε στη Χιλή, το 1971, ώθησε την ευρωπαϊκή Αριστερά σε επαναπροσδιορισμό, ιδίως τον Ενρίκο Μπερλίνγκουερ προς τον περίφημο «ιστορικό συμβιβασμό». Υπάρχουν αναλογίες με το σήμερα;

Η ανθρώπινη κοινωνία δεν αποτελείται μόνο από ανθρώπους, μηχανές και χρήμα. Συνιστά και ένα σύστημα πυκνών πολιτισμικών δεσμών, που λέγεται κουλτούρα. Αρα, η αποδόμηση του βιομηχανικού μοντέλου έχει άμεσες συνέπειες στη λειτουργία και στις αξίες της κουλτούρας. Ανατρέπει ή και αντιστρέφει όλες τις αρχές και τις κατηγορίες της: επικράτηση της σπέκουλας, της κοινωνικής παθογένειας (ναρκωτικά, εγκληματικότητα, αυτοκτονίες), έξαρση του ρατσισμού, της βίας και της ανδροκρατίας, αύξηση της κατάθλιψης, των ψυχώσεων και των σωματικών ασθενειών, κυρίως του καρκίνου, εξάπλωση του τράφικινγκ γυναικών και της παιδικής πορνείας, τεράστιες μετακινήσεις μεταναστών και προσφύγων, εξάπλωση συμμοριών και αιματηρές συγκρούσεις.

Ο εφιάλτης και η φρίκη κερδίζουν συνεχώς έδαφος, χωρίς οι επίσημες αρχές να κάνουν τίποτα αλλά, ακόμα χειρότερο, χωρίς να λένε τίποτα γι’ αυτό. Αντίθετα, προσπαθούν να τα αποκρύψουν. Οπως απέκρυψαν τις σφαγές ενός εκατομμυρίου στην Ινδονησία το 1965, άλλου ενός το 1998 στη Ρουάντα Ουρούντι και 3,5 εκατομμυρίων το 2001 στο Αν. Ζαΐρ.

Οι G7 τα γνωρίζουν όλα αυτά, δεν αντιδρούν, γεγονός που συνιστά έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Ωστόσο προτιμούν να συνεχίσουν την επίθεση της οικονομίας στην κοινωνία, μέσα από αυτές τις συνθήκες αναρχίας, μεθοδεύοντας τη μελλοντική τους μετακόμιση στον Αρη. Τα γνωρίζουν επίσης και μεγάλες ομάδες του πληθυσμού, που με διάφορα μέσα προσπαθούν να αντιδράσουν: Ζαπατίστας, Φόρουμ, κίνημα των πλατειών.

Η κατάσταση θυμίζει εκείνη της εποχής του Ενρίκο Μπερλίνγκουερ, με τη διαφορά ότι η πολιτική εκείνη κατέληξε σε σύμπραξη με τον εθνικό καπιταλισμό. Επιπλέον, έχει μεσολαβήσει η παγκοσμιοποίηση και ο καπιταλισμός έχει συγκροτηθεί σε ενιαίο σύστημα, πέρα από τα εθνικά όρια.

• Μπορεί ο ΣΥΡΙΖΑ να φέρει κάποια αλλαγή σε αυτή την πραγματικότητα;

Η Ελλάδα δεν βρίσκεται μόνη της στον ουρανό, συνεπώς η αδιαφορία για τον διεθνή συσχετισμό των δυνάμεων δεν είναι απλά άγνοια, αλλά πηγή σοβαρών λαθών. Τον όρο αυτόν τον τηρούσε η Αριστερά και όταν δεν το έκανε, τον Δεκέμβρη του 1944, το πλήρωσε ακριβά.

Το εκπληκτικό είναι ότι ο ίδιος ο Σουλτς είπε -στον εναρκτήριο λόγο του, αμέσως μετά τη συμφωνία της 12ης Ιουλίου- ότι «το πρόβλημα της Ελλάδας είναι βασικά πρόβλημα της Ευρώπης». Πράγματι, μπορεί ο ΣΥΡΙΖΑ να μην κατάφερε να αποφύγει το Μνημόνιο, αλλά μετά τη 12η Ιουλίου οι μάσκες στην Ευρώπη έπεσαν. Αυτό είναι σπουδαία νίκη.

Αποκαλύφθηκαν οι αρνητικές συνέπειες της λιτότητας, η απειλή της γερμανικής ηγεμονίας, ράγισε ο άξονας Γαλλίας-Γερμανίας με κινητοποιήσεις στη Γαλλία, διαφάνηκε η ρήξη μεταξύ Βορρά και Νότου στην Ευρώπη, καθώς και μεταξύ Ευρώπης-ΗΠΑ. Από την άλλη, μην ξεχνάμε πως το ουσιαστικό διακύβευμα των εξάμηνων διαπραγματεύσεων με τους καπιταλιστικούς θεσμούς της Ευρώπης ήταν η ανατροπή της πρώτης κυβέρνησης της Αριστεράς, η οποία αναδύθηκε στην επικράτεια της Δύσης (από το κυρίαρχο σύστημα, σε συντονισμό με τις εγχώριες δυνάμεις της συντήρησης). Οποιος δεν βλέπει τη σημασία αυτού του γεγονότος, δεν πάσχει απλά από μυωπία...

Σ’ αυτήν τη διαμάχη συνέβαλε και το δημοψήφισμα του «όχι», προβάλλοντας την αντίσταση της Αριστεράς. Αυτή ακριβώς η είσοδος στις ρωγμές του συστήματος είναι που θα προκαλέσει στο μέλλον νέα ραγίσματα. Και αυτό είναι νίκη.

• Η σύντροφός σας, η αγαπημένη μας Αλίντα, έλεγε πως Ιστορία είναι ο ανθρώπινος πόνος. Πώς αυτό μετασχηματίζεται στο σήμερα;

Ιστορία είναι ο ανθρώπινος πόνος. Είναι πόνος επειδή συνιστά κυοφορία, τον μετασχηματισμό της κοινωνίας σε νέες μορφές. Οποιος δεν πόνεσε, δεν ένιωσε βαθιά μέσα του τη ζωή. Αν σήμερα ο πόνος της ανθρωπότητας έχει τόσο πολύ διογκωθεί, αυτό σημαίνει προφανώς ότι διαδραματίζεται μια μεγάλη κυοφορία στην ιστορία της.

Ποιος είναι

Ο Σωτήρης Δημητρίου (γενν. 1925) είναι απόφοιτος του ΕΜΠ και κοινωνικός ανθρωπολόγος. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, του Εμφυλίου και της δικτατορίας ανέπτυξε έντονη αντιστασιακή δράση, με αποτέλεσμα φυλακή και εξορίες.

Σύντροφος ζωής της ντοκιμαντερίστριας Αλίντας Δημητρίου, που έφυγε από κοντά μας το 2013, ασχολήθηκε θεωρητικά με τον κινηματογράφο.

Διαθέτει σπουδαίο συγγραφικό έργο, όπως το πεντάτομο «Λεξικό των Όρων» και το μνημειώδες εγκυκλοπαιδικό έργο «Η εξέλιξη του ανθρώπου».

Αναμένεται προς έκδοση το τελευταίο του δοκίμιο «Σχέσεις δύναμης και μεθοδολογία».

Με ομάδα πανεπιστημιακών, ίδρυσε το «Ανοιχτό κοινωνικό πανεπιστήμιο», με συγκεκριμένα μαθήματα, που θα ξεκινήσουν σε λίγους μήνες και θα είναι ελεύθερα για όλους.