Οι Έλληνες του μόχθου είχαν ανοιχτές
πληγές από τέσσερις δεκαετίες συμφορών. Δικτατορία του Μεταξά,
γερμανοϊταλική κατοχή, εμφύλιος, αμερικανοκρατία, χούντα! Με
κουτσουρεμένη ελευθερία έκφρασης, στιγματισμένοι για την πατριωτική τους
δράση και αποκλεισμένοι για τα κοινωνικά τους φρονήματα!
Με εκατομμύρια μετανάστες στα χυτήρια της Γερμανίας και τα ανθρακωρυχεία του Βελγίου, εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς από πείνα και σφαίρες, δεκάδες χιλιάδες εξόριστους στην ανατολική Ευρώπη, χιλιάδες φυλακισμένους στα Μακρονήσια, την Αίγινα, την Κέρκυρα και στου Αβέρωφ, κάτω από την αυστηρή επιτήρηση της αστυνομίας στις πόλεις και της χωροφυλακής στην ύπαιθρο οι υπόλοιποι! Αυτή είναι η πραγματικότητα της Ελλάδας και η τύχη των ανθρώπων που ήθελαν μια πατρίδα ανεξάρτητη, δημοκρατική και ευημερούσα.
Αλλά σε όλη αυτή την περίοδο, ακόμα κι όταν ένα αυξανόμενο κομμάτι του λαού ενέδιδε στην προπαγάνδα, υπέκυπτε στην τρομοκρατία, τσίμπαγε τα δολώματα ή προσχωρούσε πολιτικά στο στρατόπεδο της εξουσίας, η κουλτούρα παρέμενε λαϊκή και αντιιμπεριαλιστική. Ακόμα και οι διανοούμενοι με ευρωπαϊκή παιδεία αναζητούσαν την έκφρασή τους μέσα από τη λαϊκή κουλτούρα ή οπωσδήποτε σε συσχετισμό μ’ αυτήν. Η λαϊκή κουλτούρα αποτελούσε το ισχυρότερο οχυρό του λαού, ακόμα κι όταν ηττήθηκε στρατιωτικά, πολιτικά και οικονομικά από υπέρτερες δυνάμεις και βρέθηκε σε καθεστώς υποτέλειας.
Με εκατομμύρια μετανάστες στα χυτήρια της Γερμανίας και τα ανθρακωρυχεία του Βελγίου, εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς από πείνα και σφαίρες, δεκάδες χιλιάδες εξόριστους στην ανατολική Ευρώπη, χιλιάδες φυλακισμένους στα Μακρονήσια, την Αίγινα, την Κέρκυρα και στου Αβέρωφ, κάτω από την αυστηρή επιτήρηση της αστυνομίας στις πόλεις και της χωροφυλακής στην ύπαιθρο οι υπόλοιποι! Αυτή είναι η πραγματικότητα της Ελλάδας και η τύχη των ανθρώπων που ήθελαν μια πατρίδα ανεξάρτητη, δημοκρατική και ευημερούσα.
Αλλά σε όλη αυτή την περίοδο, ακόμα κι όταν ένα αυξανόμενο κομμάτι του λαού ενέδιδε στην προπαγάνδα, υπέκυπτε στην τρομοκρατία, τσίμπαγε τα δολώματα ή προσχωρούσε πολιτικά στο στρατόπεδο της εξουσίας, η κουλτούρα παρέμενε λαϊκή και αντιιμπεριαλιστική. Ακόμα και οι διανοούμενοι με ευρωπαϊκή παιδεία αναζητούσαν την έκφρασή τους μέσα από τη λαϊκή κουλτούρα ή οπωσδήποτε σε συσχετισμό μ’ αυτήν. Η λαϊκή κουλτούρα αποτελούσε το ισχυρότερο οχυρό του λαού, ακόμα κι όταν ηττήθηκε στρατιωτικά, πολιτικά και οικονομικά από υπέρτερες δυνάμεις και βρέθηκε σε καθεστώς υποτέλειας.














